१. परीक्षेचा दृष्टिकोन आणि प्लॅन बी (Backup Plan):
-
बॅकअप प्लॅनचे महत्त्व: स्पर्धा परीक्षेत अनिश्चितता असल्याने एक भक्कम बॅकअप प्लॅन असणे गरजेचे आहे. सरांनी स्वतः आधी एसटीआय (STI) होऊन बॅकअप तयार केला आणि त्यानंतर राज्यसेवेवर लक्ष केंद्रित केले.
-
एकाग्रता: सुरुवातीला कोणत्याही एका परीक्षेवर (उदा. कम्बाईन किंवा राज्यसेवा) पूर्ण लक्ष द्या. दोन्हीकडे एकाच वेळी धावण्यापेक्षा एक पाया मजबूत करून दुसऱ्याकडे वळा.
२. पूर्व परीक्षा (Prelims) रणनीती:
-
सेफ स्कोर: आत्ताच्या स्पर्धेचा विचार करता १३० ते १४०+ गुणांचे लक्ष्य ठेवा, जेणेकरून मुख्य परीक्षेच्या अभ्यासासाठी तुम्हाला मानसिक स्थिरता मिळेल.
-
विषयनिहाय नियोजन:
-
भूगोल आणि राज्यघटना (Polity): हे गुण मिळवून देणारे विषय आहेत. यात जास्तीत जास्त अचूकता ठेवा.
-
विज्ञान (Science): हा ‘डिसायडिंग फॅक्टर’ आहे. आर्ट्सच्या विद्यार्थ्यांनी यावर विशेष मेहनत घ्यावी. सचिन भसके सरांचे पुस्तक उपयुक्त आहे.
-
इतिहास: हा थोडा अनिश्चित विषय आहे. यात समाजसुधारकांवर जास्त प्रश्न विचारले जातात, त्यामुळे त्यांना प्राधान्य द्या.
-
अर्थशास्त्र: संकल्पना स्पष्ट करण्यावर भर द्या.
-
३. चालू घडामोडी (Current Affairs):
-
सातत्य: चालू घडामोडींचा अभ्यास शेवटच्या महिन्यासाठी राखून न ठेवता रोज किमान १ तास करा.
-
स्त्रोत: पृथ्वी परिक्रमा (मासिक) आणि सिम्पलीफाइड (त्रैमासिक/सहामाही) ही पुस्तके वापरा.
-
कालावधी: परीक्षेच्या आधी किमान दीड वर्षांच्या घडामोडी वाचणे आवश्यक आहे.
४. पीवायक्यू (PYQ) आणि सराव चाचण्या (Mock Tests):
-
पीवायक्यूचे महत्त्व: जुने प्रश्न सोडवल्याशिवाय आयोगाची मानसिकता समजत नाही. रोज किमान २-३ तास पीवायक्यू सोडवण्यासाठी द्या.
-
पर्यायांचे विश्लेषण: केवळ उत्तर शोधू नका, तर दिलेल्या चारही पर्यायांचे विश्लेषण करा, कारण त्यातूनच पुढील वर्षाचे प्रश्न तयार होतात.
-
मॉक टेस्ट: परीक्षेच्या शेवटच्या दोन महिन्यात जास्तीत जास्त टेस्ट सोडवा. यामुळे ‘सिली मिस्टेक्स’ कमी होतात आणि वेळेचे नियोजन जमते.
-
अटेम्प्ट (Attempt): केवळ ८० प्रश्न सोडून रिझल्ट येणे कठीण आहे. अभ्यासाच्या जोरावर आणि लॉजिक लावून जास्तीत जास्त प्रश्न (९०-९५) सोडवण्याचा प्रयत्न करा.
५. अभ्यासाची पद्धत आणि रिव्हिजन:
-
एक विषय पद्धती: एकाच दिवशी अनेक विषय करण्यापेक्षा ३-४ दिवस एकच विषय देऊन तो पूर्ण करण्यावर भर द्या.
-
नोट्स मेकिंग: पूर्व परीक्षेसाठी खूप सविस्तर नोट्स काढू नका. तिसऱ्या किंवा चौथ्या वाचनानंतर जे लक्षात राहत नाही, अशाच गोष्टींच्या ‘मायक्रो नोट्स’ काढा.
-
हायलाईटिंग: पुस्तकात महत्त्वाचे मुद्दे हायलाईट करा, जेणेकरून शेवटच्या आठवड्यात केवळ तेच वाचून रिव्हिजन करता येईल.
६. मानसिक आणि शारीरिक आरोग्य:
-
शारीरिक हालचाल: लायब्ररीत तासनतास एका जागेवर बसू नका. दर ४५-५० मिनिटांनी ब्रेक घ्या. रोज थोडा वेळ व्यायाम किंवा चालणे ठेवा.
-
स्ट्रेस मॅनेजमेंट: परीक्षेच्या काळात येणारा ताण (Stress) नैसर्गिक आहे. योगासने किंवा छंदासाठी वेळ देऊन मन शांत ठेवा.
-
अफवांपासून दूर राहा: परीक्षेच्या तारखांबद्दल पेठेतील अफवांकडे दुर्लक्ष करा आणि आपल्या वेळापत्रकावर ठाम राहा.
७. यूपीएससी गाईडकडून मिळणारे सहाय्य (अक्षय कदम सर):
-
मराठी माध्यमातील विद्यार्थ्यांसाठी यूपीएससीच्या दर्जाचे मुख्य परीक्षेचे साहित्य (Notes) उपलब्ध करून दिले जाईल.
-
मुख्य परीक्षेसाठी विशेष ‘मॅगझीन’ आणि ‘अन्सर रायटिंग’ सत्रांचे आयोजन केले जाईल.
Read More: Indian History
